Vật liệu 12X18H12T

Vật liệu 12X18H12T là gì?

Vật liệu 12X18H12T (ký hiệu tiếng Nga: 12Х18Н12Т) là loại thép không gỉ austenitic Cr-Ni có thành phần hợp kim chính gồm 18% Crom (Cr), 12% Niken (Ni) và một lượng nhỏ Titan (Ti). Đây là loại thép tương đương với AISI 321 trong tiêu chuẩn Mỹ và X6CrNiTi18-10 (1.4541) trong tiêu chuẩn châu Âu.

Titan được thêm vào nhằm ngăn chặn sự kết tủa của cacbit crom (Cr23C6) trong quá trình hàn hoặc khi làm việc ở nhiệt độ 450–850°C — vốn là nguyên nhân gây ăn mòn liên tinh. Do đó, 12X18H12T được xem là phiên bản bền nhiệt và chống ăn mòn liên tinh tốt hơn của thép 08X18H10 (Inox 304).

Loại thép này được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực yêu cầu làm việc ở nhiệt độ cao (lên tới 800°C), chịu ăn mòn, và có khả năng hàn, gia công tốt, điển hình như trong ngành năng lượng, hóa chất, thực phẩm, và hàng không.

---

Thành phần hóa học của vật liệu 12X18H12T

Nguyên tố	Hàm lượng (%)	Vai trò
C (Carbon)	≤ 0.12	Tăng độ bền và độ cứng của thép
Cr (Chromium)	17.0 – 19.0	Chống ăn mòn và oxy hóa, hình thành lớp màng thụ động
Ni (Nickel)	10.0 – 14.0	Ổn định cấu trúc austenitic, tăng độ dẻo
Ti (Titanium)	≥ 5 × C%	Ngăn tạo cacbit Cr23C6, chống ăn mòn liên tinh
Mn (Manganese)	≤ 2.0	Tăng độ bền và khả năng hàn
Si (Silicon)	≤ 1.0	Cải thiện khả năng chống oxy hóa
P (Phosphorus)	≤ 0.035	Giới hạn để giảm giòn hàn
S (Sulfur)	≤ 0.020	Giới hạn để tăng độ bền va đập
Fe (Sắt)	Còn lại	Nền kim loại chính

Titan (Ti) là yếu tố đặc trưng giúp vật liệu 12X18H12T ổn định cấu trúc austenitic, loại bỏ carbon tự do và chống ăn mòn liên tinh rất hiệu quả.

---

Tính chất cơ lý của vật liệu 12X18H12T

Tính chất cơ học	Giá trị trung bình
Giới hạn bền kéo (σb)	520 – 750 MPa
Giới hạn chảy (σ0.2)	≥ 205 MPa
Độ giãn dài tương đối (δ5)	≥ 40%
Độ cứng (HB)	≤ 190
Tỷ trọng	7.93 g/cm³
Mô đun đàn hồi (E)	193 GPa
Độ dẫn nhiệt (20°C)	16 W/m·K
Hệ số giãn nở nhiệt (20–100°C)	17.3 × 10⁻⁶ /°C
Nhiệt độ làm việc tối đa	850°C
Từ tính	Phi từ tính (ở trạng thái ủ)

Loại thép này vừa có khả năng chịu ăn mòn, vừa giữ được cơ tính ổn định ở nhiệt cao, giúp nó trở thành một trong những mác thép không gỉ bền nhiệt tốt nhất thuộc nhóm Cr-Ni-Ti.

---

Ưu điểm của vật liệu 12X18H12T

1. Chống ăn mòn liên tinh vượt trội:
   Nhờ thành phần Titan ổn định carbon, thép không bị kết tủa cacbit Cr23C6 khi hàn hoặc khi làm việc ở nhiệt độ trung bình.
2. Khả năng chịu nhiệt cao:
   Làm việc tốt trong khoảng nhiệt độ 600 – 850°C, phù hợp cho thiết bị trao đổi nhiệt, lò hơi, và ống xả.
3. Tính hàn tốt:
   Có thể hàn bằng các phương pháp TIG, MIG, hồ quang tay mà không cần nung trước.
4. Độ dẻo và độ bền cao:
   Dễ gia công, cán, dập, uốn, kéo nguội, phù hợp với chi tiết phức tạp.
5. Không bị nhiễm từ:
   Thích hợp trong thiết bị y tế và điện tử cần môi trường phi từ.
6. Bề mặt sáng bóng, dễ vệ sinh:
   Giúp vật liệu được ứng dụng nhiều trong ngành thực phẩm và thiết bị gia dụng cao cấp.

---

Nhược điểm của vật liệu 12X18H12T

• Giá thành cao hơn inox 304 do có thêm Ti.
• Khả năng chống ăn mòn kẽ hở trong môi trường ion Cl⁻ hạn chế hơn inox 316.
• Không thể hóa bền bằng nhiệt luyện, chỉ có thể gia cố bằng biến cứng nguội.
• Khó gia công hơn một chút so với inox 304 do Ti làm tăng độ bền.

---

Quy trình nhiệt luyện của vật liệu 12X18H12T

• Ủ dung dịch (Solution annealing):
  • Nhiệt độ: 1000 – 1100°C
  • Làm nguội nhanh bằng nước hoặc không khí.
    → Mục đích: loại bỏ ứng suất và tăng khả năng chống ăn mòn.
• Ủ giảm ứng suất sau hàn:
  • Nhiệt độ: 300 – 400°C trong 1–2 giờ.
    → Giúp ổn định cấu trúc và tránh nứt.
• Biến cứng nguội:
  • Qua cán hoặc kéo nguội, giúp tăng giới hạn bền kéo lên đến 850–900 MPa.

---

Ứng dụng của vật liệu 12X18H12T

1. Ngành năng lượng và hóa chất:

• Đường ống chịu nhiệt, thiết bị trao đổi nhiệt, lò phản ứng, bồn chứa hóa chất.
• Làm việc trong môi trường axit nhẹ, hơi nước, và dung dịch kiềm yếu.

2. Ngành thực phẩm và dược phẩm:

• Dây chuyền chế biến sữa, bia, nước giải khát, thuốc.
• Thiết bị trộn, bồn chứa, ống dẫn tinh khiết.

3. Ngành hàng không – vũ trụ:

• Bộ phận chịu nhiệt, khung ống xả động cơ, tấm chắn nhiệt.

4. Ngành cơ khí và chế tạo máy:

• Bu lông, trục, bánh răng, vòng đệm, và chi tiết máy chịu ăn mòn.

5. Ngành xây dựng – trang trí:

• Ống trang trí, lan can, vách thang máy, chi tiết nội thất cao cấp.

---

Gia công và hàn của vật liệu 12X18H12T

• Gia công nguội:
  Có thể uốn, kéo, dập hoặc cán nguội dễ dàng.
  Sau khi gia công nguội mạnh, nên ủ để khôi phục tính dẻo.
• Gia công cơ khí:
  Nên sử dụng dao hợp kim cứng, tốc độ cắt trung bình, có dung dịch làm mát.
• Hàn:
  • Dễ hàn bằng TIG, MIG, hồ quang tay.
  • Dây hàn khuyến nghị: ER347 hoặc ER321 (có Ti).
  • Không cần nung trước, có thể ủ giảm ứng suất sau hàn.
• Đánh bóng:
  Bề mặt có thể đánh bóng gương, mờ hoặc hairline tùy yêu cầu thẩm mỹ.

---

So sánh vật liệu 12X18H12T với các mác tương đương

Tiêu chuẩn	Mác tương đương	Đặc điểm tương đương
GOST (Nga)	12X18H12T	Mác gốc
AISI (Mỹ)	321	Có Ti chống ăn mòn liên tinh
EN (Châu Âu)	X6CrNiTi18-10 (1.4541)	Tương đương về thành phần
JIS (Nhật Bản)	SUS321	Dùng trong thiết bị chịu nhiệt
GB (Trung Quốc)	12Cr18Ni9Ti	Phiên bản Trung Quốc của AISI 321

So với inox 304, 12X18H12T bền hơn ở nhiệt cao và chống ăn mòn liên tinh tốt hơn, nhờ sự có mặt của Titan.

---

Phân tích thị trường và khả năng thay thế

Tại Việt Nam, thép không gỉ 12X18H12T (AISI 321) thường được nhập từ Nga, Ukraine, Trung Quốc, Nhật Bản hoặc châu Âu. Do có khả năng chịu nhiệt và hàn tốt, vật liệu này được ưa chuộng trong:

• Nhà máy hóa chất, nhà máy nhiệt điện, và lò hơi.
• Các công trình sử dụng ống dẫn chịu nhiệt, kết cấu kim loại cao cấp.

Các vật liệu thay thế phổ biến gồm:

• 08X18H10 (AISI 304): Giá rẻ, nhưng chịu nhiệt kém hơn.
• 10X17H13M2T (AISI 316Ti): Có Mo, chịu ăn mòn clorua tốt hơn.
• 03X18H11: Carbon thấp, hàn tốt nhưng không bền nhiệt bằng 12X18H12T.

---

Kết luận

Vật liệu 12X18H12T là loại thép không gỉ Cr-Ni-Ti bền nhiệt và chống ăn mòn cao, được xem là phiên bản nâng cấp của inox 304. Với khả năng chịu nhiệt đến 850°C, chống ăn mòn liên tinh cực tốt, tính hàn và gia công cao, vật liệu này đặc biệt phù hợp cho thiết bị chịu nhiệt, công nghiệp hóa chất, năng lượng, thực phẩm và hàng không.

Sự hiện diện của Titan giúp vật liệu này giữ được tính bền hóa học lâu dài, đảm bảo hiệu suất ổn định trong điều kiện khắc nghiệt, và là giải pháp lý tưởng cho những ứng dụng cần độ bền, độ ổn định và tuổi thọ cao.

---

CÔNG TY TNHH MTV VẬT LIỆU TITAN
Chuyên cung cấp thép hợp kim chế tạo: 2322, 34CrNiMo6, 42CrMo4, 40Cr, SKD11, P20…
Cắt lẻ theo yêu cầu, hỗ trợ gia công CNC và có đầy đủ chứng chỉ CO-CQ.

Địa chỉ: 133/14/5 Bình Thành, P. Bình Hưng Hòa B, Q. Bình Tân, TP.HCM
Hotline: 0909 246 316
Website: www.vatlieucokhi.net

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Họ và Tên	Nguyễn Đức Bốn
Số điện thoại - Zalo	0909.246.316
Mail	vatlieucokhi.net@gmail.com
Website:	vatlieucokhi.net

NHẬP SỐ ZALO ID

-Chọn bảng giá-INOXNHÔMĐỒNGTHÉPNIKENTITANKHÁC